Cách dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em chuẩn ngay từ đầu

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm các khóa luyện tiếng Anh giao tiếp cho trẻ, hãy truy cập STV English để khám phá các khóa học chuyên sâu.

I. DẠY PHÁT ÂM TIẾNG ANH CHO TRẺ EM NHƯ THẾ NÀO? VÌ SAO QUAN TRỌNG?

Với trẻ em, việc dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em đúng ngay từ đầu không chỉ giúp trẻ nói rõ ràng hơn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nghe hiểu, phản xạ giao tiếp và sự tự tin khi sử dụng tiếng Anh sau này.

1. Trẻ em học phát âm tiếng Anh như thế nào?

Để dạy phát âm hiệu quả, phụ huynh cần hiểu cách trẻ em tiếp thu âm thanh khác hoàn toàn so với người lớn.

• Trẻ em học âm bằng tai và bắt chước, không học theo lý thuyết.
  • Trẻ tiếp nhận âm thanh thông qua nghe và lặp lại một cách tự nhiên, chứ không phân tích quy tắc hay ký hiệu ngữ âm.
• Giai đoạn vàng để hình thành âm chuẩn.
  • Trong những năm đầu đời, não bộ trẻ đặc biệt nhạy với âm thanh, giúp trẻ dễ bắt chước và phát âm gần chuẩn nếu được nghe đúng.
• Vì sao cần dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em càng sớm càng tốt?
  • Dạy sớm giúp trẻ hình thành khẩu hình và âm chuẩn tự nhiên, tránh tình trạng phát âm theo thói quen tiếng Việt và giảm áp lực sửa sai về sau.

2. Phát âm ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nghe và nói của trẻ em

Phát âm không chỉ là “cách nói”, mà còn quyết định cách trẻ nghe và hiểu tiếng Anh. Nếu phát âm sai ngay từ đầu, trẻ rất dễ hình thành thói quen sai kéo dài.

• Trẻ em phát âm sai thường nghe sai và hiểu sai.
  • Khi trẻ quen với âm sai, não bộ sẽ ghi nhận âm đó như “đúng”, dẫn đến việc nghe nhầm từ và hiểu sai nội dung giao tiếp.
• Phát âm không chuẩn khiến trẻ ngại nói tiếng Anh.
  • Trẻ dễ mất tự tin khi nói vì sợ bị sửa lỗi hoặc không được người khác hiểu, từ đó hình thành tâm lý né tránh giao tiếp.
• Khó sửa lỗi phát âm khi trẻ em đã lớn.
  • Càng về sau, thói quen phát âm sai càng khó sửa và cần nhiều thời gian hơn, vì vậy việc dạy phát âm cho trẻ chuẩn ngay từ đầu là yếu tố then chốt.

Từ việc hiểu rõ vai trò của phát âm và cách trẻ em tiếp thu âm thanh, bước tiếp theo là áp dụng cách dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em đúng phương pháp để trẻ hình thành phát âm chuẩn ngay từ đầu.

II. CÁCH DẠY PHÁT ÂM TIẾNG ANH CHO TRẺ EM THEO 3 PHƯƠNG PHÁP

Để dạy phát âm cho trẻ em hiệu quả, phụ huynh cần hiểu rằng trẻ không học phát âm bằng ghi nhớ hay phân tích lý thuyết, mà học thông qua nghe – quan sát – lặp lại trong ngữ cảnh quen thuộc. Ba phương pháp dưới đây phù hợp với đặc điểm phát triển ngôn ngữ của trẻ em và được áp dụng rộng rãi trong giáo dục tiếng Anh sớm.

1. Phương pháp Nghe – Bắt chước (Auditory Imitation Method)

Đây là phương pháp nền tảng nhất trong cách dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em chuẩn ngay từ đầu, vì trẻ tiếp nhận âm thanh bằng tai trước khi có khả năng kiểm soát khẩu hình.

Cách triển khai chi tiết tại nhà:

• Bước 1: Cha mẹ nói mẫu 1 từ hoặc 1 cụm từ ngắn, giọng chậm và rõ.
• Bước 2: Cho trẻ nghe lặp lại trong 2 - 3 ngày, không yêu cầu trẻ nói.
• Bước 3: Khi trẻ tự nói theo, khuyến khích và nói mẫu lại đúng.

Ví dụ cụ thể:

• Cha mẹ nói: “apple” (quả táo).
• Trẻ nghe và nói: “ap-po” (chưa chuẩn).
• Cha mẹ không nói “sai rồi”, chỉ lặp lại: “apple”.
• Sau vài lần nghe lại, trẻ tự điều chỉnh thành “apple”.

Phương pháp này hiệu quả vì não bộ trẻ ghi nhớ âm đúng ngay từ đầu và trẻ không bị áp lực tâm lý vì sợ nói sai. Do đó, đây là cách rất phù hợp khi dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em mới bắt đầu làm quen với ngôn ngữ.

2. Phương pháp Luyện khẩu hình trực quan (Visual Phonics / Mouth Modeling)

Nhiều trẻ nghe được âm nhưng vẫn phát âm sai vì không biết miệng và lưỡi phải đặt ở đâu. Do đó, luyện khẩu hình là bước quan trọng trong dạy trẻ em phát âm tiếng Anh chuẩn.

Cách triển khai chi tiết tại nhà:

• Cha mẹ ngồi đối diện trẻ, nói chậm để trẻ quan sát.
• Cho trẻ soi gương khi phát âm.
• Chỉ chọn 1 - 2 âm khó để luyện trong một buổi.

Ví dụ cụ thể:

• Âm /θ/ trong “think” (nghĩ).
  • Cha mẹ thè nhẹ đầu lưỡi ra ngoài răng và nói: “think”.
  • Trẻ nhìn khẩu hình và thử làm theo.
  • Nếu trẻ nói “tink”, cha mẹ nói lại mẫu: “think”.
• Âm /æ/ trong “cat” (con mèo).
  • Cha mẹ mở miệng rộng, nói: “cat” .
  • Trẻ nhìn và bắt chước khẩu hình.

Phương pháp này giúp trẻ phân biệt các âm dễ nhầm với tiếng Việt và giảm nguy cơ hình thành lỗi phát âm kéo dài về sau. Vì vậy, đây là bước rất quan trọng khi dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em tại nhà.

2. Phương pháp Lặp lại tự nhiên trong ngữ cảnh (Natural Repetition in Context)

Phát âm chỉ trở thành phản xạ khi được lặp lại trong tình huống quen thuộc, không phải trong giờ học cố định. Đây là phương pháp giúp dạy phát âm tiếng Anh bền vững nhất.

Cách triển khai chi tiết tại nhà:

• Chọn 1 cụm từ ngắn để dùng trong sinh hoạt.
• Dùng đúng cụm từ đó mỗi ngày, cùng một tình huống.

Ví dụ cụ thể: Khi ra khỏi nhà:

• Cha mẹ luôn nói: “Let’s go!” (Đi thôi!).
• Ngày 1 - 2: trẻ chỉ nghe.
• Ngày 3 - 4: trẻ tự nói theo: “Let’s go!”.

Ví dụ khác theo sinh hoạt:

• Khi ăn: “Eat rice” (Ăn cơm).
• Khi chơi: “Play ball” (Chơi bóng).
• Khi đi ngủ: “Go to bed” (Đi ngủ).

Phương pháp này hiệu quả vì trẻ ghi nhớ âm gắn liền với hành động cụ thể và phát âm dần trở thành phản xạ tự nhiên. Do đó, đây là cách dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em không gây áp lực và rất phù hợp với trẻ nhỏ.

Cách dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em chuẩn ngay từ đầu

Khám phá thêm Cách dạy tiếng Anh cho trẻ lớp 3 tại nhà hiệu quả và không áp lực tại đây.

III. NHỮNG LỖI THƯỜNG GẶP KHI DẠY PHÁT ÂM TIẾNG ANH CHO TRẺ EM & CÁCH KHẮC PHỤC

Nhiều phụ huynh bắt đầu dạy tiếng Anh cho trẻ từ rất sớm, tuy nhiên hiệu quả chưa cao do mắc phải những lỗi phổ biến trong quá trình hướng dẫn. Việc nhận diện đúng lỗi và sửa đúng cách sẽ giúp trẻ điều chỉnh phát âm dần dần mà không bị áp lực hay mất tự tin.

1. Các lỗi phát âm tiếng Anh phổ biến ở trẻ em

Trẻ em phát âm sai là điều hoàn toàn bình thường trong quá trình học ngôn ngữ. Tuy nhiên, nếu không được điều chỉnh đúng cách, các lỗi này có thể trở thành thói quen lâu dài.

Nhầm âm /θ/ – /t/ và /ð/ – /d/

• Đây là lỗi rất phổ biến khi bé học phát âm tiếng Anh, do trong tiếng Việt không tồn tại các âm răng – lưỡi này.
  • ❌ “think” (nghĩ) → trẻ nói “tink”.
  • ❌ “this” (cái này) → trẻ nói “dis”.

Nguyên nhân: Lỗi này xảy ra do tiếng Việt không có các âm răng – lưỡi như trong tiếng Anh, nên khi bé học phát âm tiếng Anh, trẻ thường thay thế bằng những âm quen thuộc. Ngoài ra, trẻ chưa được quan sát khẩu hình đúng nên không biết đặt lưỡi ở vị trí nào khi phát âm.

Bỏ âm cuối (ending sounds)

• Trẻ em Việt Nam thường bỏ âm cuối khi nói tiếng Anh do ảnh hưởng từ tiếng mẹ đẻ và thói quen phát âm nhanh.
  • ❌ “cat” (con mèo) → “ca”.
  • ❌ “dog” (con chó) → “do”.

Nguyên nhân: Trẻ em Việt Nam có thói quen nuốt âm cuối vì trong tiếng mẹ đẻ ít khi phát âm rõ phụ âm kết thúc. Khi dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em, nếu không nhấn mạnh vai trò của âm cuối, trẻ sẽ hình thành thói quen nói thiếu âm mà không tự nhận ra.

Phát âm theo mặt chữ tiếng Việt

• Nhiều trẻ phát âm tiếng Anh cho bé theo kiểu “đọc chữ” thay vì “nghe âm”, dẫn đến việc Việt hóa ngay từ đầu.
  • ❌ “apple” (quả táo) → “a-pờ-lê”.
  • ❌ “school” (trường học) → “sờ-cun”.

Nguyên nhân: Nhiều trẻ nhìn chữ trước khi được nghe phát âm chuẩn, dẫn đến việc đọc theo cách đánh vần tiếng Việt. Khi phụ huynh yêu cầu bé đọc chữ quá sớm, bé học phát âm tiếng Anh dựa trên mặt chữ thay vì âm thanh, nên rất dễ sai ngay từ đầu.

Khám phá ngay khóa học Giao tiếp tiếng Anh cho bé tại đây.

2. Cách sửa lỗi phát âm tiếng Anh cho trẻ em đúng cách

Sửa lỗi phát âm cho trẻ em không nên theo cách sửa – chê – ép lặp lại, mà cần dựa trên nguyên tắc tâm lý và ngôn ngữ học trẻ em.

Không sửa lỗi trực tiếp khi trẻ đang nói: Việc ngắt lời để sửa lỗi dễ khiến trẻ mất tự tin và ngại nói. Thay vào đó, hãy để trẻ nói xong và chuyển sang nói mẫu đúng. Ví dụ:

• Trẻ nói: “I like dis” (Con thích cái này).
• ❌ Không nên nói: Sai rồi, phải nói "this”.

Sửa bằng cách nói mẫu lại đúng (modeling): Đây là cách sửa lỗi hiệu quả nhất khi dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em. Ví dụ:

• Trẻ: “I like dis” (Con thích cái này).
• Cha mẹ: “Yes, you like this” (Đúng rồi, con thích cái này).

Tạo môi trường an toàn để trẻ dám nói: Trẻ chỉ cải thiện phát âm khi dám nói và nói thường xuyên (Khen nỗ lực thay vì chê lỗi, không so sánh trẻ với bạn khác, chấp nhận việc trẻ phát âm sai trong giai đoạn đầu,..). Ví dụ khích lệ:

• “Good job!” (Con làm tốt lắm!).
• “Try again!” (Thử lại nhé!).

Việc dạy phát âm tiếng Anh cho trẻ em đúng cách ngay từ đầu đóng vai trò nền tảng trong việc phát triển kỹ năng nghe – nói và sự tự tin giao tiếp lâu dài của trẻ. Khi phụ huynh hiểu đúng cách trẻ em tiếp thu âm thanh, áp dụng các phương pháp nghe – bắt chước, luyện khẩu hình và lặp lại trong ngữ cảnh quen thuộc, trẻ sẽ hình thành phát âm chuẩn một cách tự nhiên, không áp lực.

Đăng ký ngay các khóa học phát âm tiếng Anh cho trẻ em tại STV English để con được hướng dẫn bài bản, sửa lỗi đúng phương pháp và xây nền tảng phát âm chuẩn ngay từ những năm đầu.

👉 Nếu bạn thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ cho bạn bè và đừng quên nhấp tại đây để khám phá các bài viết hữu ích của STV English.

👉 Xem thêm video học tiếng Anh cho bé tại kênh Youtube STV English để bé làm quen giao tiếp mỗi ngày.

From: Ms. Flora Thu.